آداب و رسوم مردم خراسان جنوبی قبل از نوروز

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، سید احمد برآبادی اظهار کرد: نوروز بزرگترین و شکوهمندترین جشن ایرانی است که از هزاران سال پیش در نخستین روز سال نو در روز یکم فروردین که روز اول فصل بهار است با آیین‌های ویژه و باشکوه بسیار در پهنه و گستره ایران زمین برگزار می‌شده و می‌شود.

وی ادامه داد: اگر چه با گذشت زمان در طول تاریخ در برخی از مراسم نوروز دگرگونی‌های بسیاری روی داده است و بعضی از رسوم کهن و قدیمی متروک و منسوخ شده و مراسم جدید جای آن را گرفته است اما هیچگاه از رونق و شکوه این جشن کاسته نشده است.

مسئول حوزه پژوهشی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی افزود: مراسم جشن نوروز در بیرجند و همچنین استان خراسان جنوبی کما بیش همان آیین‌هایی بوده که امروز نیز مرسوم است، بدین‌سان که مردم از اوایل و اواسط اسفند ماه به فکر برگزاری هرچه با شکوه‌تر نوروز و تهیه و تدارک نیازمندی‌های آن می‌افتادند.

برآبادی ادامه داد: نخست تهیه و آماده کردن پوشاک، کفش، کلاه و جامه عید بود و سعی می‌کردند تا پیش از فرا رسیدن نوروز برای خود و خانواده به ویژه کودکان و نوجوانان پوشاک و پای‌افزار نو فراهم کنند و چنانچه توان مالی برای تهیه پوشاک نو نداشتن بهترین جامه‌ها و کفش‌های خود را شسته، تمیز و مرتب نموده و برای عید آماده می‌کردند.

وی تصریح کرد: علاوه بر لباس به فکر برنامه‌های نوروز بودند و مایحتاج زندگی خود را مانند آرد، برنج، روغن، قند و شکر، چای و انواع حبوبات و غیره را تهیه و ذخیره می‌نمودند تا اینکه هنگام تحویل سال خانه آنها خالی نباشد.

مسئول حوزه پژوهشی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی گفت: کار دیگر خانه تکانی بود بدین‌گونه که خانه و محل سکونت خود را از هر حیث تمیز و مرتب می‌کردند و آنجه قابل شستن بود می‌شستند و آنچه نیاز به تعمیر داشت مرمت می‌کردند. تا در موقع تحویل سال خانه آنها شسته و رفته باشد. (این رسم بسیار پسندیده‌ای بود که خوشبختانه هنوز هم معمول است و امیدواریم که هرگز فراموش نشود.)

برآبادی افزود: تهیه سبزه یکی دیگر از کارهایی بود که صورت می‌گرفت، سبزه نوروزی که در همه جا معمول است و در بیرجند «سر سبزی یا سر سوزی » می‌نامند، سر سوزی را با سبز کردن دانه‌هایی مانند گندم، جو، عدس، ماش و  غیره در بشقاب و دوری آماده می‌کردند و عده‌ای علاوه بر این سبزه‌ها، پارچه‌ای نازک به دور کوزه‌ها و قلیان‌های سفالی می‌پیچیدند و داخل آنها را آب می‌کردند و روی پارچه را مقداری خاکشیر یا منداب می‌چسباندند که به تدریج سبز می‌شد و آن را روی سفره هفت سین می‌گذاشتند.

وی اضافه کرد: تهیه انواع آجیل، شیرینی و تنقلات یکی دیگر از کارهای عید است، در قدیم مردم خودشان این نیازمندی‌ها را در خانه تهیه می‌کردند، معروفترین شیرینی خانگی بیرجندی «زنجفیلی و روورکرده» بود.

این مسئول گفت: آخرین کاری که برای عید انجام می‌دادند حمام رفتن و استحمام بود که معمولا در روز یا شب قبل از عید صورت می‌گرفت که وقت سال تحویل همه شسته و تمیز بودند، اجرای مراسم نوروز چند روز ادامه داشت که در این میان بعضی از ایام برجستگی خاصی داشتند و برنامه‌هایی در آن اجرا می‌شد که هنوز هم با اندکی تفاوت اجرا می‌شود.