مدرس حوزه و دانشگاه: تحقق تمدن اسلامی نیازمند مسئولیت‌پذیری اجتماعی است

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا به نقل از ایرنا، حجت‌الاسلام علیرضا ابراهیمی روز دوشنبه در دومین نشست «اندیشه تمدن‌ساز» در دانشگاه بیرجند اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های اصلی رهبر شهید، ارائه تصویری صحیح و جامع از اسلام و تبیین نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی انسان بود؛ به‌گونه‌ای که دین از حوزه مباحث صرفا نظری خارج شود و در عرصه عمل، جامعه‌سازی و اداره زندگی مردم نقش‌آفرینی کند.

وی با اشاره به مقدمه کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» افزود: در این مقدمه، سه نقد اساسی به شیوه‌های رایج طرح مباحث اسلامی مطرح شده است؛ نخست اینکه آموزه‌های دینی به یک نقشه جامع برای زندگی تبدیل نمی‌شوند، دوم اینکه بخش قابل توجهی از مباحث در سطح ذهنی و نظری باقی می‌مانند و به تکالیف عملی و اجتماعی پیوند نمی‌خورند و سوم اینکه تبیین معارف اسلامی باید بر پایه قرآن کریم و روایات معتبر صورت گیرد.

مدرس حوزه و دانشگاه ادامه داد: بر این اساس، مباحث اسلامی باید به‌صورت یک منظومه منسجم و مرتبط با یکدیگر ارائه شوند؛ منظومه‌ای که در آن، هر یک از آموزه‌های دینی جایگاه مشخصی داشته باشد و مجموع این آموزه‌ها به ارائه طرحی روشن برای زندگی انسان و تحقق اهداف دین در جامعه منجر شود.

وی با بیان اینکه اسلام برای اداره ابعاد مختلف زندگی اجتماعی انسان برنامه دارد، گفت: سیاست، اقتصاد، فرهنگ، آموزش، تربیت، قدرت دفاعی و بهداشت از جمله نظام‌های اساسی در اداره جامعه هستند و تبیین اندیشه اسلامی باید ظرفیت این دین را برای پاسخ‌گویی به مسائل و نیازهای این حوزه‌ها روشن کند.

حجت‌الاسلام ابراهیمی تاکید کرد: اگر اسلام به نماز، روزه و عبادات فردی محدود شود و نسبت آن با عدالت، آزادی، اداره جامعه و مسئولیت‌های اجتماعی تبیین نشود، بخش مهمی از کارکرد اجتماعی دین مغفول می‌ماند از این رو، باید آموزه‌های اسلامی به‌گونه‌ای بیان شوند که پیوند میان اعتقادات دینی و شیوه زندگی اجتماعی انسان آشکار شود.

وی با اشاره به جایگاه توحید در منظومه فکری رهبر شهید اظهار کرد: توحید نباید صرفا در پاسخ به این پرسش خلاصه شود که خداوند وجود دارد یا خیر، بلکه باید آثار این اعتقاد در مناسبات اجتماعی و شیوه اداره جامعه نیز تبیین شود و از این منظر، موضوعاتی مانند عدالت، مقابله با تبعیض و اصلاح سازوکارهای اجتماعی نیز باید در پیوند با مبانی اعتقادی اسلام مورد توجه قرار گیرند.

این مدرس حوزه و دانشگاه با تاکید بر نقش ایمان در تحقق جامعه اسلامی افزود: ایمان نقطه آغاز حرکت و تلاش انسان است و بدون شکل‌گیری باور عمیق، حرکت و پویایی انسان استمرار نخواهد داشت و اگر قرار است مردم در مسیر ساخت جامعه اسلامی همراه شوند، تقویت ایمان و ایجاد باور نسبت به اهداف و ارزش‌های دینی ضرورتی اساسی دارد.

وی با بیان اینکه ایمان باید در رفتار و مسئولیت‌پذیری افراد نمود پیدا کند، تصریح کرد: دینداری را نمی‌توان تنها در انجام عبادات فردی خلاصه کرد بلکه احساس مسئولیت نسبت به دیگران، توجه به مسائل جامعه و تلاش برای رفع آسیب‌های اجتماعی نیز از لوازم دینداری است و از این رو، بی‌تفاوتی در برابر مشکلات جامعه با تصویری از اسلام که بر مسئولیت و عمل تاکید دارد، سازگار نیست.

حجت‌الاسلام ابراهیمی در تبیین مفهوم تقوا در اندیشه اسلامی گفت: تقوا به معنای کناره‌گیری از جامعه و دوری از مسئولیت‌ها نیست، بلکه فرد متقی با مراقبت از خود در برابر گناه و آسیب‌ها، برای اصلاح امور و کمک به دیگران نیز تلاش می‌کند و تقوا باید انسان را برای ایفای نقش مؤثر در جامعه آماده کند، نه اینکه بهانه‌ای برای انزوا و بی‌تفاوتی باشد.

وی همچنین با اشاره به ضرورت پیوند میان رحمت و مغفرت الهی با عمل انسان اظهار کرد: نباید رحمت خداوند را جایگزین انجام وظایف و مسئولیت‌ها دانست زیرا انسان در کنار توبه و طلب مغفرت باید برای جبران خطاها و اصلاح رفتار خود نیز اقدام کند.

مدرس حوزه و دانشگاه بیرجند با بیان اینکه تحقق دین در جامعه صرفا با بیان آموزه‌ها و ارائه مباحث نظری امکان‌پذیر نیست، افزود: اجرای برنامه الهی در جامعه به حضور و همراهی مردم نیاز دارد، پیامبران و رهبران دینی برای تحقق اهداف دین، علاوه بر تبیین حقایق، باید زمینه حرکت و مشارکت مردم را فراهم کنند و این همراهی نیز بدون شکل‌گیری ایمان و باور در افراد به دست نمی‌آید.

وی با اشاره به نسبت اندیشه رهبر شهید با اندیشه امام خمینی(ره) عنوان کرد: تاکید بر اسلام پویا، مسئولیت اجتماعی و مقابله با برداشت‌های محدودکننده از دین را باید در امتداد اندیشه اسلام ناب محمدی(ص) و نقد قرائت‌هایی از اسلام دانست که نسبت به مسائل اجتماعی و زندگی دنیوی انسان بی‌تفاوت‌اند.

حجت‌الاسلام ابراهیمی در ادامه کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» را تلاشی برای تبیین پایه‌های فکری تحقق اسلام در جامعه دانست و گفت: اهمیت این اثر در آن است که مبانی اعتقادی را جدا از یکدیگر بررسی نمی‌کند، بلکه می‌کوشد ارتباط آنها را در قالب طرحی منسجم و مبتنی بر قرآن کریم نشان دهد.

وی با تاکید بر ضرورت مراجعه مستمر به قرآن کریم بیان کرد: فهم منظومه فکری اسلام نیازمند تلاوت، تدبر و توجه به آیات قرآن است تا آموزه‌های دینی به‌درستی شناخته شوند و ارتباط آنها با وظایف فردی و اجتماعی انسان روشن شود.

این مدرس حوزه و دانشگاه تاکید کرد: تحقق جامعه اسلامی و حرکت در مسیر تمدن‌سازی، مستلزم پیوند میان ایمان، شناخت صحیح دین، تلاش مستمر و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است زیرا آموزه‌های دینی زمانی در جامعه اثرگذار خواهند بود که از سطح شناخت نظری فراتر روند و در رفتار و مناسبات اجتماعی مردم تجلی پیدا کنند.