ماجرایی عاشقانه و انقلابی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا به نقل از فارس,کتاب‌ها مثل ما آدم‌ها می‌میرند! و بازهم مثل ما آدم‌ها ممکن است دلایل مختلفی باعث مرگ‌شان شود. ورشکستگی یا تنبلی ناشر، تبلیغ نکردن کتاب، عدم اقبال مخاطبان، تولید نامناسب و خیلی عوامل دیگر ممکن است کتاب را دچار مرگ دائمی کند و یا حداقل به کُما ببرد! در این میان عده‌ای پیدا می‌شوند و جستجویی در «قبرستان» کتاب‌ها می‌کنند و کتاب‌هایی که مناسب می‌بینند رخت نو بر تنشان می‌کنند و راهی بازار کتاب می‌کنند، روندی که در برخی از کارهای «عصر داستان» مرحوم و یا «کتابستان» می‌بینیم! جدای از خوب یا بد بودن این کار، ارزش این احیای کتاب را باید با توجه به محتوا و چگونگی بازتولید آن سنجید.
«پنجره چوبی» فهمیه پرورش که به تازگی از سوی انتشارات «کتابستان معرفت» راهی کتابفروشی‌ها شده از همین قسم است.
*ماجرایی عاشقانه از نوع انقلابی!
جذابیت یکی از عناصر اصلی و مقوّم داستان است که بدون آن اثر درخوری شکل نمی‌گیرد، شاید به طور قطع بتوان گفت جذابیت عنصری است که همه نویسندگان از راه‌های مختلف به دنبال ایجاد آنند. رایج‌ترین و شاید آسان‌ترین مسیر برای ایجاد جذابیت ماجراهای عاشقانه است، بطوری که داستان‌های عاشقانه در سطوح مختلفش از پرمخاطب‌ترین آثار بوده‌اند. فارق از کتاب‌هایی که سراسر یک ماجرای عشقی و فراز و نشیب‌هایش را روایت می‌کنند، نویسندگانی که ممکن است اهداف دیگری داشته باشند برای ایجاد جذابیت اثر خود، داستان خود را در بستر یک ماجرای عاشقانه روایت می‌کنند.
«پنجره چوبی» هم یک داستان عشقی است، با آغازی دم دستی که نویسنده آن را کمتر پرورش داده است. دل بستن پسری که از بستگان همسایه دختر است، و دختری که در اتوبوس عاشق و شیفته پسر می‌شود! از قضا این دختر و پسر در دو سر طیف هستند. پسر یک جوان انقلابی و مسلمان و اهل سلوک است، و دختر که از این نوع ماجراها پرت است و حتی حجاب هم ندارد. ماجرا در روزهای پیش از انقلاب اتفاق می‌افتد و گلچهره که به دنبال نزدیک شدن به آقامهدی است، با راهنمایی آقامهدی که از فعالین جنبش دانشجویی است شروع به مطالعه کتاب‌های استاد مطهری می‌کند و هرچه بیشتر به لحاظ فکری به آقا مهدی نزدیک می‌شود. در نهایت هم با هم ازدواج می‌کنند و باقی قصه!
واقعاً ماجرای داستان به همین سادگی است. در داستان هیچ نوع تعلیق و یا گره‌ای وجود ندارد، هیچ پیچ و تابی در داستان رخ نمی‌دهد. وقایع بسیار سریع و بدون پروراندن تحویل مخاطب داده شده است. با نگاهی به نمونه‌هایی از این قبیل پیداست که چنین سبک نگارشی در ابتدای مسیر داستان انقلاب، قالبی مرسوم بوده است. چنانکه در کتاب «با جام‌های شوکران» همین نقطه ضعف را می‌بینیم. در آن کتاب هم وقایع جنگ و اسارت و پس از آن، از زبان قهرمان داستان روایت می‌شود! آن هم در چیزی در حدود 200-300 صفحه. بدیهی است این ضرب آهنگ تند مانع پرورش صحیح و هنرمندانه داستان و پرداختن به جزئیات می‌شود.
گرچه به واسطه همین سادگی بیش از حد شاید کتاب برخی از مخاطبان را به سوی خود جلب کند، ولی با وجود کتاب‌هایی مانند «من او»، «پنجره چوبی» جایی برای بروز پیدا نمی‌کند.
شاید مخاطب عام که دغدغه ارائه فرهنگ انقلاب اسلامی در قالب داستان را دارد از اینکه وقایع انقلاب- که البته بیشتر به ترورها و شهادت یاران انقلاب بطور خلاصه پرداخته است تا وقایع انقلاب - در قالب داستانی گنجانده شده خوشحال شود، ولی این وقایع از مرز وقایع فراتر نرفته است.
این روند با شروع جنگ هم در داستان ادامه پیدا می‌کند. چیزی که باید توجه داشت این است که این کتاب در چه زمانی نوشته شده است؟! در زمانی که چندان خبری از کتاب‌های مستند آن هم با این قطر و جزئیات درباره انقلاب و دفاع مقدس نبوده است و نویسنده هم اجمالی از واقعیت را می‌دانسته! شاید در زمان خودش این داستان اثر قابل توجهی بوده است. به نظرم ارزش چنین آثاری بیشتر از جنبه تاریخ داستان نویسی انقلاب است که بدانیم نقاط شروع ادبیات ما کجاها بوده است.
سخن گفتن درباره «پنجره چوبی» بیشتر به عدم‌ها برمی‌گردد، عدم تعلیق، عدم پروراندن فضاها و ... . تنها ویژگی رمان ساده و روان بودن است که ممکن است این افراط در ساده نویسی کسالت خواننده را موجب شود.

*حاشیه‌هایی مهم تر از متن!
توجه به زیبایی جلد و صفحه آرایی کتاب چند وقتی است بیشتر مورد توجه ناشران قرار گرفته است. موجی که مجید زارع آغازگرش بود و در کتاب‌های «عصر داستان»نیز دیده می‌شود، که در کارهای گروه سه در چهار نیز به چشم می‌آید. «پنجره چوبی» هم از این قاعده مستثنی نبوده است و طراح سعی کرده است تا پنجره چوبی را با ایجاد برش، طرح پنجره روی جلد به مخاطب القا کند.

«پنجره چوبی» که در اتاق گلچهره قرار دارد در اصل نقطه آغاز ماجرای عشق آقامهدی و اوست و داستان از آن آغاز می‏‌شود، البته این پنجره روبه باغ سرهنگ است ولی در طراحی این ظرافت دیده نشده است و طراح با طرح پس زمینه دیوار و نوشته روی آن خواسته تا فضای انقلابی آن روزها را القا کند، که با اندکی ظرافت می‌توانست به جای ایجاد پنجره‌ای که رو به دیوار سرتاسری باز می‌شود، با اندکی ظرافت هم به پنجره چوبی داستان وفادار باشد و هم هدف خود را پیاده کند.
در مجموع می‌توان گفت که «پنجره چوبی» اثر محکمی نیست اما صرفاً همان جذابیت ماجرای عاشقانه‌اش آن را قابل خواندن کرده است.
«پنجره چوبی» را انتشارات کتابستان در 359 صفحه  و قیمت 14500 تومان راهی بازار نشر کرده است. در صورت تمایل می توانید این کتاب را بصورت اینترنتی از «موسسه کتاب متن» و یا در تهران از فروشگاه کتاب کیهان واقع در خیابان انقلاب تهیه کنید.