۵ راهکار علمی مقابله با بحران کم‌آبی/«آب مجازی» در دستور کار دولت قرار گیرد

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا به نقل از تسنیم، مصطفی شریف اقتصاددان و استاد دانشگاه  با بیان اینکه خشکسالی عبارت است از  یک دوره ممتد کمبود بارش باران افزود: پدیده هایی چون فرسایش خاک، گسترش بیابانها، از بین رفتن پوشش گیاهان ،کوچ پرندگان، اثرات نامطلوب بر محیط زیست انسانی، کاهش محصولات کشاورزی ، آتش سوزی های مداوم در جنگلها و مراتع، مهاجرت و... همگی از پیامدهای خشکسالی هستند .

وی با اشاره به اینکه ما نمی توانیم با اصل این پدیده مقابله کنیم، اظهار داشت:  اما می توانیم اقداماتی انجام دهیم که عوارض خشکسالی را کاهش دهد و آثار زیان بار آن را کمتر کند.

شریف افزود: میزان آب قابل استحصال در کل کشور تقریبا بین 120 تا 130 میلیارد متر مکعب است که امروزه از این میزان حدود 80 و اندی میلیارد متر مکعب آب استحصال می شود و مورد استفاده قرار می گیرد ضمن اینکه 90 درصد از این عدد در بخش کشاورزی استفاده می شود و راندمان آبیاری کشور بین 30 تا 40 درصد ( حول و حوش 30 و اندی درصد) است.

وی با بیان اینکه راندمان آبیاری در جهان هرگز از حدود 75 درصد فراتر نرفته است، گفت:  بنابراین ما نمی توانیم راندمان آبیاری مان را به 90 درصد برسانیم اما می توانیم فاصله خود را با متوسط جهانی کاهش دهیم و سالی 2 یا 5 درصد به راندمان آبیاری خود اضافه کنیم.

شریف در پاسخ به این پرسش که ما  در چه بازه زمانی می توانیم راندمان آبیاری را افزایش دهیم؟ افزود: بازه زمانی مهم نیست آنچه مهم است اقداماتی است که باید انجام شود برای این کار ما باید برنامه داشته باشیم که بنده به چند مورد از این برنامه ها اشاره می کنم.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی "منطقه بندی کشت" را یکی از این برنامه ها عنوان کرد و ادامه داد: ما نباید اجازه دهیم هر کشتی انجام شود یا بعنوان مثال به کشاورزان اعلام کنیم در صورتی که کشت هایی را که آب کمتری نیاز دارند انجام دهند به آنها کمک خواهیم کرد.

شریف بررسی و مطالعه در زمینه آب مجازی ( مجموعه آبی که از ابتدا تا انتهای فرایند تولید یک محصول مورد استفاده قرار می گیرد تا در نهایت آن محصول شکل بگیرد) را مورد اشاره قرار داد و افزود: آب مجازی در دنیای امروز بحث بسیار مهمی است ، ما باید در این زمینه تحقیق کنیم و براین اساس محصولاتی را که تولیدشان نیازمند آب فراوانی است، تولید نکنیم حتی اگر لازم شد اقدام به واردات آنها نماییم و در عوض محصولاتی را کشت کنیم که آب کمتری مصرف می کنند.

وی تاکید کرد: باید در این زمینه مطالعه کنیم و براین اساس کشت هایی را که باید انجام دهیم انتخاب نماییم و سپس به کشاورزان اعلام کنیم این محصولات را کشت کنید.

این استاد دانشگاه برنامه بعدی را سرمایه گذاری در زمینه استفاده بهینه از آب دانست و اظهار کرد: ما باید روش های گوناگون آبیاری را بررسی نماییم ( که کدام یک از این روش ها برای چه محصولی و در کدام منطقه مناسب است؟) هم اکنون روش های آبیاری مختلفی از جمله آبیاری بارانی، قطره ای و... وجود دارد که باید روی این موضوع تحقیق و سپس سرمایه گذاری شود.

شریف ادامه داد: از دیگر راهکارهای این موضوع آن است که به کشاورزان اعلام کنیم در ازای هر کاری که شما در مقابله با خشکسالی انجام دهید به شما یارانه می دهیم بعبارت دیگر قسمتی از یارانه را بسوی اقداماتی که برای مقابله با خشکسالی انجام می گیرد، هدایت کنیم.

وی برنامه بعدی را استفاده صحیح از پساب هایی که وجود دارد عنوان کرد و گفت: ما پساب های کشاورزی، صنعتی، خدماتی و ... داریم که اولا باید مراقب باشیم این پساب ها وارد آب های سالم نشوند ( چرا که بررسی ها نشان داده یک متر مکعب پساب می تواند 50 متر مکعب آب سالم را آلوده کند) و نکته مهم تر در این میان آن است که کارخانه های صنعتی آب فراوانی مصرف می کنند و باید در این زمینه محدود شوند بدین معنا که دولت باید به آنها اعلام کند شما فقط می توانید این میزان مشخص آب را مصرف کنید و سپس مجددا ( با ایجاد تاسیساتی) همین آب را بازیافت نمایید و مورد استفاده قرار دهید.

استاد دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: ما در دنیا در بحث محیط زیست با مساله  بسیار مهمی چون استفاده مجدد از منابعی که قبلا از آنها استفاده شده است روبرو هستیم بدین معنا که از هر منبع نباید یک بار استفاده کرد و این منبع باید بازیافت شود که آب هم یکی از این منابع است.

شریف مساله سرمایه گذاری برای آموزش در زمینه مصرف صحیح آب را مورد اشاره قرار داد و افزود: باید در این زمینه کار شود بعنوان مثال صدا و سیما می تواند برنامه هایی را به آن اختصاص دهد و فرهنگ استفاده صحیح از آب در کشاورزی، آب شرب، صنعت و... در جامعه ترویج پیدا کند.

وی  با تاکید بر دوری از تصمیمات یک شبه و ناگهانی اظهار کرد: ما باید حتما یک برنامه کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت برای همه این برنامه ها داشته باشیم ، برنامه ای که بتواند همه این مسایل را تحت پوشش قرار دهد.