نگرانی کمبود آب؛ برای گذر از زمستان بیش از تابستان است

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا به نقل از زن امروز, در نگرش جدید جهانی، آب کالایی اقتصادی- اجتماعی و البته نیاز اولیه انسان محسوب می شود. در این میان عواملی همچون رشد جمعیت، نیاز به غذای بیشتر، ضرورت ارتقای سطح بهداشت و رفاه اجتماعی، توسعه صنعتی و حفاظت اکوسیستم ها، تقاضای آب را روز به روز بیشتر می کند. با توجه به رشد جمعیت در ایران، سرانه منابع آب تجدید شونده سالانه که در سال ۱۳۳۵، ۷ هزار مترمکعب بوده، در سال ۱۳۷۵ به ۲ هزار مترمکعب رسید وپیش بینی می شود که تا سال ۱۴۰۰ به حدود ۸۰۰ مترمکعب- پایین تر از مرز کم آبی (یک هزار مترمکعب)- برسد.
 

بر اساس آمار؛ ایران با متوسط نزولات جوی ۲۶۰ میلی متر در سال، از کشورهای خشک جهان و دارای منابع آب محدود است. به طوری که فقط یک درصد مساحت ایران بارشی بیش از ۱۰۰۰ میلیمتر دارد و در ۲۸ درصد سطح کشور، بارش سالانه کمتر از ۱۰۰ میلیمتر گزارش شده، علاوه بر این، از ۴۱۵ میلیارد متر مکعب نزولات سالانه در ایران، حدود ۷۰ درصد تبخیر می شود.در کنار همه این موارد، با ورود سالانه ۱۲میلیارد مترمکعب آب ورودی از مرزها به داخل کشور، کل منابع آبی تجدید پذیر کشور ۱۳۵ میلیارد مترمکعب می باشد که تا سال ۱۳۷۹، ۹۵ میلیارد مترمکعب از این آب استحصال شده و ۹۳ درصد آن در بخش کشاورزی، ۵ درصد در بخش شهری و  ۲ درصد در بخش صنعتی به مصرف رسیده است.
 
با این تفاسیر با توجه به تقسیم بندی سازمان ملل متحد، ایران نه تنها شرایط تنش و فشار ناشی از کمبود آب را تجربه می کند، بلکه با شرایط کمیابی شدید آب، دست و پنجه نرم خواهد کرد. با این تفاسیر کمبود آب در ایران از عوامل اصلی محدود کننده توسعه فعالیت های اقتصادی در دهه های آینده به شمار می رود اما متأسفانه هنوز فرهنگ استفاده مطلوب از آب در بین ما جایگاه خاص خود را پیدا نکرده است.
 

گذر از تابستان بدون کمترین مشکلات

و اسب سرکش این واقعیت تلخ همچنان در تمام کشور در حال جولان است. مدیران و متولیان حوزه آب اگر چه در برخی مناطق، میزان سرانه مصرف آب برای بخشی از مشترکین خود را کمتر از نرم کشوری اعلام می کنند با این وجود باز هم نمی توانند بر افزایش مصرف آب کل مشترکین درپوش بگذارند. چنانچه مردادماه همین امسال برخی خبرگزاری ها به نقل از قائم مقام مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان چنین آورده بودند؛ «در تابستان سال جاری شاهد افزایش 9 تا 10 درصدی مصرف آب در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بودیم». البته این رقم در شهرهای مختلف استان متغییر بوده به عنوان مثال، مشترکان طبسی افزایش 16 درصدی را در مصرف آب تجربه کرده اند.
 

در همان روزهای گرم سال که آمار مشترکین آب استان161 هزار نفر بوده، با وجود این افزایش مصرف، از مشترکان خواسته شده بود؛ با توجه به محدودیت منابع آبی استان و تولید بیشتر از گذشته آب به نحوی که به قول معروف، آب پاییز را هم پیشخور کرده ایم، آب را کمی منصفانه تر مصرف نمایند. با همه این تفاسیر و البته این اصل که با وجود همه کاستی ها، تابستان بدون کمترین مشکلات، پشت سر گذاشته شد و ما به فصل سرد سال پا گذاشتیم. اگر چه تصور خیلی ها بر این است که صرفه جویی خاص فصل گرم سال است و در این روزهای سرد، مدیریت مصرف چندان جایگاهی ندارد و می توان به راحتی آب را استفاده کرد و دیگر نگران  بحران آب و احتمال قطعی آن نبود، اما خبرها حکایت از آن دارد که نگرانی برای گذر از زمستان بیش از تابستان است.

در  پاییز و زمستان، قطعی آب نداریم

دانستن از آمار مشترکین، در هشتمین ماه سال و میزان مصرف آب در استانی که بر مرزهای بحران موج سواری می کند و مدت هاست تأمین آب مورد نیاز آن از دیگر مناطق، دغدغه اصلی مدیران شده، ما را بر آن داشت تا پای صحبت های محمود نادی، معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی بنشینیم. معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی بعد از گذشت سه ماه از گفتگوی قائم مقام شرکت، با اشاره به این که طی چند ماه گذشته تعداد 2734 انشعاب جدید آب در شهرهای  استان  واگذار شده، آمار مشترکان آب شهری را 163 هزار خانوار برمی شمارد و می گوید: « از ابتدای سال تاکنون در 21 شهر استان 16 میلیون و 429 هزار متر مکعب آب به مشترکین فروخته شده است».
 

نادی ادامه می دهد: «علیرغم گرمای کم سابقه هوا و مصرف بیش از گذشته مشترکین، در تابستان امسال،  هیچ قطعی آبی نداشتیم و خوشبختانه در تأمین خدمات هم با مشکل مواجه نبوده ایم و امید این است که؛ با وجود اقدامات و تمهیدات صورت گرفته، در این روزهای پایانی پاییز و همین طور زمستان پیش رو هم قطعی آب نداشته باشیم».
 

انشعابات غیر مجاز، معضلی بزرگ

با ذکر این مقدمه که، انشعاب های غیرمجاز هم در این افزایش آمار مصرف مؤثر است و متخلفان که تعدادشان هم به روشنی قابل پیش بینی نیست و حضورشان به واسطه برخی شرایط مثل حاشیه نشینی تشدید می شود، به علت اینکه بابت مصرف آب هزینه ای نمی پردازند، معمولاً بالاتر از الگوی مجاز مصرف می کنند، و گذشته از این، از آن جایی که انشعابات غیر مجاز معمولاً به صورت غیراستاندارد به شبکه متصل می شوند و اتصال آنها علاوه بر تجاوز به حق قانونی دیگر مشترکان و افت فشار در شبکه، مشکلات بهداشتی نیز به همراه دارد، پاسخ معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب به پرسشی در خصوص چند و چون آمار مشترکین غیر مجاز استان و نحوه برخورد با آنان این است: «در حال حاضر انشعاب غیر مجاز شناسایی شده  نداریم اما به محض رسیدن گزارش، با افراد متخلف برخورد می شود.
 
 
از ابتدای سال هم، تمام انشعاب های غیرمجاز به مجاز  تبدیل شده اند.» به گفته این مقام مسئول؛ از آن جایی که در نصب انشعاب های غیر مجاز، اصول استانداردسازی رعایت نمی شود و احتمال نفوذ آلودگی به شبکه وجود دارد ،لذا با این افراد برخورد می شود.
 

بنا به صحبت های وی؛ از مواردی که دست به دست هم داده اند تا علیرغم زحمت و تبعاتی که دارد، برخی افراد به نصب انشعاب غیر مجاز روی بیاورند، می توان به گسترش غیر اصولی شهرها اشاره کرد که با وجود اعتبارات محدود دستگاه های اجرایی، تأمین خدمات را با مشکل مواجه نموده است. از طرفی کوتاهی و قصور برخی سیستم های اداری متولی ساخت و ساز که اجازه می دهند، بناها بدون پروانه و مجوزهای لازم احداث شوند، مزید بر علت شده افراد را مدعی دریافت خدمات برای فضاهایی می کند که هیچ رسمیتی ندارند، ساکنان این واحدها به شرکت های خدمات رسان مراجعه می کنند و وقتی برای درخواست غیر قانونی خود جوابی نمی یابند، قانون گریزی را پیشه کرده به نصب انشعاب غیر مجاز روی می آورند. طبق اطلاعات موجود، چگونگی و شیوه شناسایی این انشعاب ها یا از طریق کنتورخوان هایی است که برای پایش  دو ماهه مصرف مشترکان مراجعه می کند یا هم با استفاده از گزارش های مردمی!
 

نکته جالب توجه در این مطلب این است که، برخورد با متخلفان از طریق مراجع قانونی صورت می گیرد اما جریمه 10 هزار تومانی قانون برای این تخلف بزرگ، متناسب با جرم صورت گرفته نیست. واقعیت ماجرا در گفته های نادی این است که این افراد با این اقدام نسنجیده خود، سلامت شهروندان را تهدیدمی کنند لذا می طلبد به فراخور عمق و گستره تخلف، برخوردها هم جدی تر باشد. در ادامه این بحث، اشاره به این مطلب هم خالی از لطف نیست که؛ استفاده از انشعاب غیرمجاز آب، طبق  فتوای صریح امام راحل (ره) و پنج تن از مراجع عالیقدر، حق الناس محسوب می شود و حرام است و وقتی درختی با آب غیرمجاز، آبیاری و ساختمانی با استفاده از این آب ساخته می شود،آن میوه، حرام و ساختمان نیز غصبی است.

نرخ ثابت آب بها در ماه های گذشته    
   
نادی درخصوص نرخ آب بها و گلایه های مردم از افزایش قیمت های درج شده در قبوض آب، هرگونه افزایش بهایی را رد کرده می گوید: «این که مدت ها است در تعرفه ها تغییر چندانی نداشته ایم از مشکلات ماست،چرا که قیمت تمام شده آب، بیش از قیمت فروش و عرضه آن است و مشترکین تنها یک سوم قیمت تمام شده آب را می پردازند و همین هم اصل تأمین خدمات را  با دشواری مواجه ساخته و باعث شده است تا شرکت های آب و فاضلاب در تأمین منابع مالی خود و انجام پروژه های عمرانی با مشکل مواجه شوند».
 
به گفته وی؛ به استناد مفاد تبصره 3، شوراهای اسلامی می توانند مصوب کنند که از تمامی مشترکان خانگی و غیرخانگی علاوه بر آبونمان مصوب، مبالغی با توجه به قطر و نوع انشعاب به عنوان سهم آبونمان تبصره 3 دریافت شود و از متقاضیان خرید انشعاب جدید خانگی و افزایش واحد نیز علاوه بر حق انشعاب مصوب، مبالغی به عنوان سهم تبصره 3 دریافت گردد که این اعتبار به جهت بازسازی و توسعه شبکه ها و همچنین اصلاح تأسیسات هزینه شود. این قانون در خیلی شهرهای استان- فردوس، قاین، اسدیه، نهبندان، شوسف، سربیشه، مود، سرایان و...- به اجرا درآمده اما در بیرجند، هنوز اجرایی نشده و در حال پیگیری است.
 

باز هم بدهی در بخش دولتی

آنچه که تا چند وقت پیش شاهدش بودیم و از مزایای آن بارها گفتند و شنیدیم، قرائت کنتورها در بازه زمانی شش ماهه و تنها دو بار در سال بود که در حال حاضر به روال قبل ترها برگشته و حتی در فاصله زمانی کوتاه تر، کنتورها 45 روزه قرائت می شوند.

معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی از خوش حسابی مردم می گوید و تصریح می کند: «از ابتدای امسال، 90 درصد صورتحساب ها و قبوض آب بهای مشترکین وصول شده و100 درصد قبوض هم به صورت الکترونیکی پرداخت شده است اما باز هم توصیه می شود، مشترکین با پرداخت به موقع صورتحساب خود، ما را در ارائه خدمات مطلوب به شهروندان همراهی کنند». به گفته وی با وجود اینکه؛ بیش از 80 درصد مشترکین به راحتی قبوض خود را پرداخت می کنند، بدهی مشترکین به شرکت آب و فاضلاب شهری40میلیارد ریال است که البته بخش اعظمی از آن مربوط به بخش دولتی و نیروهای مسلح می باشد و تنها 20 درصد بدهی هااز بخش عمومی بر این مجموعه تحمیل شده است.  
 

آقای معاون از مردم می خواهد؛ «چنانچه شبکه داخلی پوسیده است نسبت به اصلاح آن اقدام نمایند و درصورت مشاهده هرگونه نشتی درشبکه داخلی، آن را به سرعت برطرف کنند تا ضمن جلوگیری از هدر رفت آب، هم به منابع محدود آب استان کمک کنند و هم اینکه از افزایش غیر متعارف صورتحساب خود جلوگیری نمایند. یک نکته هم اینکه با انجام تمهیدات لازم، از ترکیدگی کنتور و متعلقات آن در این سرمای هوا ممانعت کنند».
 
 
آنچه در این گفتگو مطرح شد، این بود که؛ مدت ها است واگذاری انشعاب از طریق پیشخوان دولت و به صورت برون سپاری شده انجام می گیرد و دیگر نیازی نیست که مردم برای دریافت انشعاب و برخی خدمات دیگر به امور آب و فاضلاب مراجعه کنند بلکه می توانند با مراجعه به نزدیک ترین دفتر پیشخوان دولت، رفع نیاز نمایند. وی ادامه می دهد: «از شهرهای تازه تأسیس استان، شهرهای گزیک، طبس مسینا و  قهستان  در درمیان و دیهوک در طبس گلشن در حال تحویل گیری هستند، فرایند تحویل گیری در حال انجام است، برنامه زمانی انجام مطالعات برای پایان آبان ماه بسته شده و بناست از آذر کار شروع شود و پروسه تحویل گیری
شهرها تا پایان سال به نتیجه برسد».
 

در خصوص تأسیسات فاضلاب و انشعابات آن هم پاسخ این است: «فاضلاب در بیرجند در حال بهره برداری است و در شهرهای فردوس، سربیشه و قاین شبکه و تصفیه خانه در حال احداث می باشد. طبق آمار 39  هزار مشترک فاضلاب داریم، از ابتدای امسال تاکنون  39 هزار و 959 متر مکعب حجم فاضلاب تولیدی مشترکین بوده و علاوه بر این  768 انشعاب فاضلاب هم از ابتدای امسال واگذار شده است».