نگاهی به آئین‌های عزاداری مردم خراسان جنوبی درمحرم

به گزارش گروه مذهبی پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا ماه محرم ماه حزن و اندوه اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و ماه برپایی مجالس عزاداری سرور و سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین است که مردم را به امور اعتقادی خویش آشنا می کند حرارت و عشق و علاقه حسینی (ع) همیشه در دل های مومنین پایدار است و هیچ گاه کاسته نمی شود. محرم اسلام ناب محمدی(ص) را به دل های پاکی که پذیرای فرهنگ مقدس عاشورایی هستند هدیه می دهد.

مردم خراسان جنوبی در ماه محرم و ایام عزاداری امام حسین(ع) و یارانش مانند دیگر هموطنان ایرانی با برگزاری مراسم‌هایی خاص به سوگ شهدای دشت کربلا نشسته‌اند

عزاداری در بیرجند اغلب در قالب دسته ها و هیات های سینه زنی و زنجیرزنی برگزار می شود و مابقی مراسم در برخی روستاهای بیرجند برگزار می شود.از جمله این مراسم علم بندان است که با روش خاصی در یکی از هیات های عزاداری بیرجند برگزار می شود. با انجام این مراسم که در اویل ماه محرم با حضور سادات و هیات های عزاداری برگزار می شود مردم آمادگی خود را برای شرکت در عزاداری ماه محرم اعلام می کنند.

 مراسم علم گردانی

مراسم علم گردانی نیز در روستاها معمولا در نیمه دوم دهه اول محرم انجام می شود. در این مراسم علمها را به در خانه برده و برای صاحبخانه فاتحه می خوانند و او نیز به علم گردانها گندم و پول و خوار و بار می دهد. علم گردانها با خواندن اشعاری در کوچه و بازار، عزاداری امام شهید را به مردم اعلام می کنند و از نزدیک شدن روز تاسوعا و عاشورا خبر می دهند.

مراسم بیل زنی

مراسم بیل زنی در روز تاسوعا و عاشورای حسینی با شور و حال خاص و با حضور مشتاقان اهل بیت در خوسف(ع) در شهر و روستاها به ویژه مرکز شهرستان برگزار می شود. و هزاران نفر از سراسر کشور در این مراسم شرکت کردند.

یکی از روحانیان در این خصوص گفت: در این آیین سنتی عزاداران هیئت های مذهبی صاحب الزمان(عج)، حسینی، محبان حضرت علی اکبر(ع)، رزمندگان و فاطمیه خوسف ظهر عاشورا پس از اقامه نماز ظهر و عصر و صرف ناهار بلافاصله به اجرای مراسم پرداختند و نخل ها و دسته های سینه زنی، زنجیرزنی و بیل زنی را از محل استقرار هیئت خود به سمت خیابان شهید مطهری به حرکت درآوردند و با عزاداری، نوحه سرایی و مرثیه خوانی و سردادن شعارها و نوحه ها، با نظم خاصی وارد قتلگاه (حسینیه صاحب الزمانی(عج)) شدند و به اجرای مراسم پرداختند.

محمدی نژاد با بیان اینکه بیل‌زنی یکی از میراث‌های معنوی مردم شهر خوسف است که نشان از عشق بی نهایت آنها به امام حسین (ع) دارد و این مراسم نماد حزن بی پایان مردم این دیار برای دفن جسم های آسمانی، مانده در زیر آفتاب شهدای صحرای کربلا است که هرسال در روز عاشورا و تاسوعا خود را در میان سیل عزاداران حسینی جلوه‌گر می‌کند افزود: بیل زنی در میان مردم خوسف نماد تدفین شهدای کربلا و یادآور تدفین پیکرهای آسمانی آنها توسط طایفه بنی اسد است که این طایفه در روز ۱۳ ماه محرم پیکرهای آسمانی شهدای کربلا را در میان حزن و اندوه به خاک سپاردند.

بهم خوردن بیل‌ها در روز عاشورا نماد رویارویی لشکریان کفر و لشکریان امام حسین(ع) است که جنگ لشکریان یزید بر علیه لشکر کوچک امام حسین(ع) و مظلومیت ایشان را نشان می دهد.

وی گفت: بیل زنی نماد بصیرت مردم پس از واقعه عاشورا است و تنفر مردم را از استکبار و ظلم به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد تا زمانی که ماه محرم و روز عاشورا در میان مردم زنده است بساط و بنیاد هیچ ظلم و ستمی پایدار نیست.

مراسم نخل گردانی

آئین نخل‌گردانی مخصوص شهر فردوس است که در آن پنج هیئت مذهبی نخل‌های آذین‌بندی شده را بعد از نماز ظهر عاشورا به محل امامزادگان سلطان محمد و سلطان ابراهیم از نوادگان امام موسی‌بن جعفر(ع) برده و در آنجا این آئین را برگزار می‌کنند، نخل در عزاداری‌ها سمبلی از حضور و فداکاری‌های حضرت ابالفضل‌العباس(ع) در حماسه کربلا است، از صبح روز تاسوعا، نهم محرم‌الحرام کار پوشش و تزئین این نخل بزرگ و زیبا آغاز می‌شود، در حین آماده‌ کردن نخل گروه هیئت‌های عزاداری گرد روستا می‌گردند و تمامی اهالی آن روستا، همراه آنان به عزاداری می‌پردازند.

نخل از حیث ظاهر منحصر به‌فرد است به‌طوری‌‌که در هیچ جای کشور به این شکل مراسم نخل برگزار نمی‌شود و این مراسم مختص شهرستان فردوس خراسان جنوبی است، نخل را در سه زمان عصر تاسوعا، شب عاشورا و ظهر عاشورا به حرکت در‌می‌آورند، درگذشته رسم بر این بود که هر کدام از هیئت‌های میهمان که از روستاهای مجاور برای عزاداری به فردوس می‌آمدند به احترام قدومشان نخل را برای آنان نیز به حرکت درمی‌آوردند.

مراسم هفت منبر

 مراسم هفت منبر که درعصر‌ عاشورا برپا می‌شود، مردم از بافت تاریخی شهر بیرجند حرکت کرده و در هفت حسینیه به یاد امام حسین(ع) و یاران باوفایش شمع روشن می‌کنند، مراسم دسته زنگ‌زن از دیگر مراسم عزاداری خراسان جنوبی در ماه محرم است، این مراسم که با برهم‌زدن 2 عدد چوب استوانه‌ای شکل کوچک انجام می‌گیرد توسط عده‌ای از عزاداران که آن هم از پدرانشان به ارث برده‌اند صورت می‌گیرد.

مراسم تعزیه خوانی

تعزیه‌خوانی از دیگر مراسم عزاداری است که در روستاهای بیرجند و در چند سال اخیر در بیرجند در قالب سوگواره تعزیه برگزار می‌شود، انواع تعزیه در ماه محرم در روستاهای بیرجند برگزار می‌شود که در روستای خنگ صحرای کربلا در روز عاشورا و تعزیه حضرت ابوالفضل(ع) در روز تاسوعا انجام می‌شود، در روستای مهمویی نیز تعزیه‌های حر، حضرت امام حسین(ع)، حضرت علی اکبر(ع)، حضرت ابوالفضل(ع) و وفات پیامبر‌(ص) رایج است، در روستای درخش و آسیابان در‌هفتم محرم تعزیه‌خوانی مسلم بن عقیل، در روز هشتم تعزیه علی‌اکبر(ع)، روز نهم تعزیه حضرت ابوالفضل(ع) و در روز دهم تعزیه صحرای کربلا برگزار می‌شود