۹۵درصد تامین آب خراسان‌جوبی وابسته به منابع زیرزمینی است

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی"بیرجندرسا"،عباس سارانی مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی امروز در نشست خبری صنعت آب ضمن اشاره به وضعیت جغرافیایی و اقلیمی استان،اظهار کرد:خراسان‌جنوبی در زمره مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور قرار دارد و متأسفانه با کاهش بارندگی‌ها در سال‌های اخیر، منابع آب استان در شرایط بحرانی قرار گرفته‌اند.

وی با بیان این‌که بیش از 95 درصد تامین آب استان وابسته به منابع زیرزمینی است،تصریح کرد: افت سطح آبخوان‌ها به‌طور متوسط سالانه 22 سانتی‌متر گزارش شده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی ادامه داد: این میزان افت سطح آبخوان‌ها به معنای کاهش حجم ذخایر آب زیرزمینی و تشدید کمبود آب شرب، کشاورزی و صنعت در استان است و اگر روند کنونی ادامه یابد، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به سفره‌های آب وارد خواهد شد.

سارانی با اشاره به آمارهای سازمان هواشناسی و وزارت نیرو،عنوان کرد: طی 35 سال اخیر میانگین بارندگی در استان بیش از 40 درصد کاهش یافته است و در همین بازه زمانی دمای میانگین هوا نیز بیش از یک درجه و دو دهم افزایش یافته که باعث افزایش تبخیر و کاهش نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی شده است.

وی افزود: این تغییرات اقلیمی علاوه بر کاهش میزان بارندگی، موجب شده تا مصرف آب در بخش کشاورزی و شرب افزایش یابد و منابع آب با فشار بیشتری مواجه شود.مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان از اجرای طرح‌های متعددی برای مقابله با بحران آب خبر داد و گفت: بیش از 99 درصد چاه‌های کشاورزی خراسان‌جنوبی مجهز به سیستم‌های هوشمند مدیریت مصرف آب شده‌اند که این سیستم‌ها به کشاورزان کمک می‌کند تا مصرف آب را بهینه کنند و از هدررفت منابع آبی جلوگیری شود.

سارانی با بیان این‌که آموزش‌های گسترده‌ای در قالب کارگاه‌ها، همایش‌ها و جلسات توجیهی برای کشاورزان، بانوان روستایی، دانش‌آموزان و سایر اقشار جامعه برگزار شده است،عنوان کرد:هدف از انجام این کار نهادینه‌شدن فرهنگ مصرف صحیح آب بوده است.

وی همچنین به طرح بازار آب استان اشاره‌ای کرد و افزود: بازار آب به عنوان یکی از نوآوری‌های مهم در مدیریت منابع آبی است که با هدف تسهیل جابجایی و مدیریت بهینه آب در بخش‌های مختلف صنعتی، کشاورزی و شرب، ایجاد شده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی همچنین ضمن اشاره به اهمیت تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی،یادآور شد: در کنار کاهش مصرف، ما به دنبال افزایش منابع هستیم.

سارانی اضافه کرد: به همین منظور پروژه‌های تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی در دست اجرا است که شامل جمع‌آوری و انتقال روان‌آب‌ها و استفاده از آب‌های سطحی برای احیای آبخوان‌ها می‌باشد.

وی افزود: با اجرای این پروژه‌ها تلاش می‌کنیم افت تراز آبخوان‌ها را کاهش دهیم و به تثبیت ذخایر زیرزمینی کمک کنیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی ضمن تاکید بر نقش مهم رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی مصرف صحیح آب،مطرح کرد: رسانه‌ها به‌عنوان پل ارتباطی میان مردم و مسئولان می‌توانند نقش بسیار مهمی در افزایش آگاهی عمومی درباره بحران آب و تشویق به مشارکت مردم دارند.

سارانی در ادامه با اشاره به اجرای برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی، از کاهش 30 درصدی برداشت منابع آب زیرزمینی، افزایش 37 درصدی بهره‌برداری از منابع آب سطحی و رشد 5 برابری اعتبارات حوزه آب استان از سال 1401 تاکنون خبر داد و گفت:بحران خشکسالی و ناترازی جدی بین منابع و مصارف آبی در استان دیده می‌شود و در بسیاری از نقاط استان، شرایط به حدی بحرانی شده که عملاً امکان انتقال آب شرب نیز وجود ندارد. برخی روستاها کمتر از 200 لیتر در ثانیه برداشت دارند، که پاسخگوی نیاز جمعیت ساکن نیست.

وی با اشاره به پتانسیل‌های مرزی موجود، متذکر شد: مطالعات نشان می‌دهد در مرزها مقداری آب زیرزمینی وجود دارد که می‌توان با استفاده از آن بدون آسیب به منابع دو طرف، بخش‌هایی از نیاز را تأمین کرد. اولویت در استفاده از این منابع برای تأمین آب شرب روستاهای مرزی است و فعلاً تخصیصی به بخش کشاورزی داده نشده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی با بیان اینکه براساس قانون، بخش صنعت می‌تواند بخشی از سهم آب کشاورزی را از طریق فرایندهای قانونی به خود اختصاص دهد،ابراز کرد: از سال 1401 تأمین آب برای واحدهای صنعتی و معدنی در استان آغاز شد و در حال حاضر شاهد رشد چشمگیر فعالیت‌های اقتصادی در این بخش‌ها هستیم.

سارانی به اقدامات انجام‌شده در حوزه مطالعات، پایش، اندازه‌گیری و نصب سامانه‌های کنترل نیز اشاره‌ای کرد و گفت: در این مدت مطالعات گسترده‌ای از جمله توسط مؤسسه ایسپا انجام شده و سامانه‌های اندازه‌گیری بر روی اکثر چاه‌های کشاورزی نصب شده‌اند. کنترل و تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری از چاه‌های کشاورزی نیز در حال انجام است.

وی در ادامه صحبت‌هایش با اشاره به جهش اعتبارات حوزه آب استان،تاکید کرد: در سال 1401، مجموع اعتبارات بخش آب 140 میلیارد تومان بود، اما با پیگیری‌های صورت گرفته و تأکید دولت بر جبران عقب‌ماندگی‌ها، این رقم در سال جاری به حدود 500 میلیارد تومان رسیده که نشان‌دهنده رشد حدود 5 برابری است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی افزود: این اعتبارات صرف اجرای پروژه‌هایی از جمله آبرسانی به روستاها، توسعه منابع سطحی، تقویت سفره‌های زیرزمینی، و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمامی همچون سد بندگان شده‌اند.

سارانی با اشاره به الزامات برنامه هفتم توسعه در حوزه آب،اظهار داشت: براساس ماده مصرح در برنامه هفتم، ما موظفیم میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی را کاهش داده و سهم آب‌های سطحی و منابع نامتعارف مانند پساب و آب‌شیرین‌کن‌ها را افزایش دهیم.

وی با تاکید بر این نکته که در حال حاضر در استان باید برداشت آب زیرزمینی حدود 30 درصد کاهش یافته و آب سطحی تا 37 درصد افزایش یابد،تبیین کرد:در نهایت، مصرف کل آب در استان باید حدود 2 درصد کاهش یابد تا با برنامه ملی همسو گردد.

مدیر عامل شرکت اب و فاصلاب خراسان جنوبی در ادامه تصریح کرد: تمامی چاه‌های غیرمجاز شناسایی‌شده در گذشته مسدود شده‌اند و موارد جدید نیز بلافاصله پس از شناسایی، مورد برخورد قانونی قرار می‌گیرند. همچنین اصلاح و تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری کشاورزی در دستور کار است.

سارانی با اشاره به این مهم که برنامه سازگاری با کم‌آبی در قالب 5 محور اصلی تدوین شده و طی 20 روز آینده نهایی خواهد شد،خاطرنشان کرد:این برنامه با همکاری استانداران، دستگاه‌های اجرایی، وزارت نیرو و شورای عالی آب کشور تصویب و عملیاتی خواهد شد.

وی ضمن اشاره به اهداف کلان ملی در حوزه مصرف آب،تصریح کرد: بر اساس برنامه مصوب شورای عالی آب، برداشت زآب زیرزمینی در کشور باید به 36 میلیارد مترمکعب کاهش یابد،در بخش کشاورزی نیز باید مصرف از منابع مختلف به سقف 65 میلیارد مترمکعب برسد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی افزود:خراسان‌جنوبی در این برنامه سهم مشخصی دارد و اقدامات اجرایی باید تا پایان برنامه هفتم توسعه یعنی سال 1407 به اتمام برسد.

سارانی در پایان با تشکر از رسانه‌ها و خبرنگاران، بر نقش آنها در انعکاس مشکلات و مطالبات آبی استان تأکید کرد و ابراز کرد:"با کمک رسانه‌ها می‌توان نیازهای استان در حوزه آب را به سطح ملی منتقل کرد و پیگیری‌های موثرتری برای جذب اعتبارات و اجرای پروژه‌های حیاتی انجام داد."