ایراد اساسی استانی شدن انتخابات

این طرح که موافقان و مخالفان بسیاری دارد از مجلس پنجم مطرح شد که در آن زمان با مخالفت شورای نگهبان تعلیق شد و اکنون و در آستانه برگزاری انتخابات مجلس دهم بار دیگر وارد صحن مجلس شده تا بتواند برای انتخابات پیش رو رای لازم را کسب نماید.

اصولا طرح هایی که در انتخابات آتی مجلس و نتایج آن مؤثرند، مهمند، چرا که در این قوانین، امکان دارد نمایندگان حاضر، نامزدهای رقیب خود را تضعیف و یا حتی حذف نمایند. نمونه این قوانین، آن قانونی بود که شرط نامزدی برای نمایندگی مجلس را فوق لیسانس تعیین می کرد ولی کسانی که قبلا نماینده مجلس بوده اند را مستثنا می کرد و اصولاً با چنین طرحی تعدادی از کسانی که قصد نامزدی داشتند، حذف می شدند بدون اینکه خطری متوجه نمایندگان قبلی باشد.

و اما طرح استانی شدن انتخابات چگونه طرحی است؟ همانطوری که از اسم این طرح مشخص است، نامزدها برای یک شهرستان نامزد نمی شوند، بلکه برای استان­ شان نامزد می شوند و رقابت بین تمام نامزدهای یک استان به صورت یکسان صورت می گیرد؛ شاید در قدم اول به نظر برسد که این طرح در جهت منصفانه شدن انتخابات است و نمایندگان حائز اکثریت آرا، دیگر به صورت منطقه ای نخواهند اندیشید و مصوبات مجلس از حالت منطقه ای خارج خواهند شد، اما با کمی دقت، ایرادها و نکاتی مشخص خواهد شد که ما آنها را در 10 عیب اساسی در زیر ذکر کرده ایم.

1- افزایش هزینه های تبلیغاتی: با افزایش هزینه های تبلیغاتی، نفوذ حامیان سرمایه دار و احزاب و جناح های سیاسی در تعیین نمایندگان افزایش خواهد یافت و نمایندگانی که اینچنین به مجلس راه می یابند، مطمئناً بده و بستان های بیشتری خواهند داشت که همواره عواقب این معامله ها متوجه تمام مردم خواهد شد.

2- عدم توجه به روستاها و مناطق دور افتاده: برگزاری انتخابات مجلس به صورت استانی سبب عدم توجه کافی به مناطق پیرامونی، شهرستان ها و مناطق دور افتاده به خصوص در کلان شهرها می شود و این باعث می شود که کسی پیگر مطالبات و پروژه های این مناطق نباشد.

3- شناخت از کاندیداها: شناخت قاطع و مثبت مردم یک شهرستان از یک نامزد واجد تمام شرایط متعالی نمایندگی مجلس، موجب نخواهد شد تا در رقابت با یک نامزد نسبتا معروف در تمام استان (به دلیل سوابق قبلی موفق و حتی غیر موفق) امکانی برای پیروزی وجود داشته باشد و همین مسأله امتیازی است برای کسانی است که قبلاً به عنوان نماینده ی مجلس و یا هر مسئول دیگر، حتی یک بار تصویرشان در تلویزیون پخش شده است.

4- بی انگیزی برای شرکت در انتخابات: استانی شدن انتخابات موجب بی انگیزگی روستاییان و مناطق دور افتاده برای شرکت در انتخابات می شود و فقر بیش از پیش در برخی از روستاها حاکم می شود و بدتر از آن امکان بروز درگیری ها و کینه های بین شهری و قومی وجود خواهد داشت.

5- قطع شدن پل ارتباطی مردم و نمایندگان: در شرایط کنونی نماینده، پل ارتباط مردم و نظام است و با تصویب این طرح این پل ارتباطی قطع می‌شود  چرا که هم اکنون بسیاری از نمایندگان مجلس هر دو هفته یکبار به حوزه انتخابیه خود سر می زنند و از نزدیک در جریان مشکلات مردم قرار می گیرند.

6- پاسخگو نبودن نمایندگان: از معایب دیگر استانی شدن انتخابات می تواند این باشد که یک نماینده، نماینده کل استان است بنابراین به شهرستان خاصی پاسخگو نیست بنابراین مشکلات مردم چندین برابر خواهدشد، در شرایط فعلی مردم نماینده خاص شهرستان خود را کمتر ملاقات می کنند اگر انتخابات مجلس استانی شود شاید مردم هیچوقت نتوانند نمایندشان را ببینند.

7- افزایش خرید و فروش رای با استانی‌شدن انتخابات: حوزه انتخابیه‌ای ممکن است دارای یک یا چند شهرستان باشد به همین منظور ما نمی‌توانیم نگران خرید و فروش رای هم باشیم چراکه قطعا این نگرانی در حوزه استانی نمود بیشتری خواهد داشت.  به طور مثال در استانهایی که فاصله شهرستانها از هم دور می باشد به هر حال فردی که می‌خواهد نامزد انتخاباتی شود چون به اقصی نقاط استان اعم از شهرها و روستاها آشنایی کافی ندارد مجبور بوده یکسری افراد را به عنوان رئیس ستاد انتخاباتی رابط خود در شهرستان‌های استانی تعریف کنند و قطعا در قبال شناسایی این افراد بده بستان‌هایی صورت می‌ گیرد و قرارهایی که به مراتب آسیب آن بیشتر از شرایط موجود است.

8- سخت شدن جوابگویی به اعتراضات کاندیداها: با اجرای استانی شدن انتخابات و در صورتی که کاندیدایی اعراضی به روند شمارش آرا داشته باشد،اکنون باید تمامی آرای یک استان مورد بازشماری قرار بگیرد که کار بسیار سختی خواهد بود.

9- تمرکز گرایی در تصویب آرا: با افزایش سهم شهرهای پرجمعیت در تعداد نمایندگان مجلس، نامزدهای کمتری از شهرهای کم جمعیت به مجلس راه خواهند یافت و این موجب تمرکز گرایی در تصویب آرا به سمت شهرهای پرجمعیت و مراکز استان ها خواهد شد.

10- ایجاد تنش در استانهای با تنوع قومیتی و مذهبی: با اجرایی شدن انتخابات استانی در مناطق و استان‌هایی که با تنوع مذاهب و یا تنوع قومیت‌ها و نژادها مواجه هستیم، ممکن است این طرح نه تنها مشکلی را برطرف نکند, بلکه خود عاملی جهت تفرقه و تنش شود چراکه ممکن است قبیله‌ها و قومیت‌هایی که اکثریت یک استان را تشکیل می‌دهند، در انتخاب نمایندگان آن استان سرنوشت ساز شوند و تنها نامزدهای آنها به مجلس راه یابند.