ادامه سناریوی وعده‌ بازگشایی بازارچه‌های مرزی / چشم امید تجار خراسان جنوبی به مسئولان ملی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا، 

460 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان همواره از سوی مسئولان خراسان جنوبی به عنوان یک ظرفیت مهم برای رشد اقتصادی خراسان جنوبی یاد می‌شود.

در حال حاضر چهار بازارچه مرزی در مرز خراسان جنوبی و افغانستان وجود دارد که از این تعداد تنها بازارچه مرزی ماهیرود مورد توجه تجار افغانی قرار گرفته و مابقی آنها از طرف افغانستان تعطیل است.

این تعطیلی سبب حجم سنگین کامیون‌های حامل کالاها برای صادرات به افغانستان در بازارچه مرزی ماهیرود شده است.

مسئله تعطیلی بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی در سفر اخیر رئیس جمهور افغانستان به ایران و نیز سفر استاندار خراسان جنوبی به فراه مطرح شد حال چه تصمیمی برای بازگشایی و رونق دوباره این بازارچه‌ها اندیشیده شود همت مسئولان را می‌طلبد.

شاید بهتر باشد قبل از پرداختن به اصل گزارش به سابقه وعده مسئولان و یا پیگیری برای رونق بازارچه‌های استان اشاره کنیم.

استاندار خراسان جنوبی در 31 فروردین 94 در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در بیرجند در ارتباط با سفر رئیس جمهور افغانستان به ایران با بیان اینکه یکی از موضوعاتی که مطرح شد، پیرامون فعال شدن سه بازارچه مرزی استان ما بوده است، تصریح کرد: یکی از بازارچه‌های ما با افغانستان باز است و ما خواستار باز شدن بازارچه‌های یزدان و دوکوهانه هستیم.

ابراهیمی: در بازارچه‌ها مشکلاتی داریم

سه روز بعد مسئول دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در بیرجند در حاشیه دومین همایش بین‌المللی امنیت انسانی در غرب آسیا که در دانشگاه بیرجند برگزار شد در جمع خبرنگاران با اشاره به اینکه خراسان جنوبی طی چند سال اخیر دارای سهم به‌سزایی در امر صادرات بوده است، اظهار داشت: در سال 92 حدود 3 میلیارد صادرات رسمی به افغانستان انجام شده که استان حدود 700 میلیون دلار از این سهم را به خودش اختصاص داده ‌که نشان از اهمیت و جایگاه استان در بحث همکاری‌های اقتصادی با افغانستان است.

غلامحسین ابراهیمی به وجود چهار بازارچه مرزی در خراسان جنوبی اشاره کرد و گفت: حتی با وجود مشکلات موجود در این بازارچه‌ها رشد و توسعه خوبی در زمینه همکاری اقتصادی با افغانستان داشته‌ایم که افغانستان هم به ایران به دلیل بحث ترانزیت نیاز دارد و این ارتباطات از جانب دو طرف وجود دارد.

معاون برنامه‌ریزی و اشتغال استاندار خراسان جنوبی گفت: راه‌اندازی بازارچه‌ دوکوهانه برای رشد و شکوفایی نهبندان بسیار حیاتی بوده و استان هم برآن است تا این بازارچه بار دیگر پا بگیرد و این موضوع در اولویت کاری استاندار است.

سفیر افغانستان: تجار باید به فکر منافع دوجانبه باشند

از سویی سفیر افغاستان در ایران در نشست صمیمی با استاندار خراسان جنوبی و مدیران اقتصادی و فرهنگی استان در 24 اسفند 93 از وجود بیش از 900 کیلومتر مرز مشترک بین خراسان جنوبی و افغانستان خبر داد و یادآور شد: سه استان ما با ایران هم‌مرز هستند و خراسان جنوبی در وسط این مرز قرار دارد.

به گزارش خبرنگار فارس نصیر احمدنور با بیان اینکه از خراسان جنوبی می‌توان به دروازه بزرگ همسایگی با افغانستان تعبیر کرد، ادامه داد: همانگونه که مشترکات ما بی‌نظیر است امید است روابط ما نیز بی‌نظیر باشد و استان‌های مرزی به عنوان دروازه مراودات و مناسبات نقش پیشتاز را داشته باشند.

وی با اشاره به زمینه‌های همکاری بین ایران و افغانستان اضافه کرد: در این راستا استان‌های مرزی و خراسان جنوبی می‌تواند نقش به‌سزایی داشته باشد.

وی با بیان اینکه در افغانستان اقتصاد حرف نخست را می‌زند، ادامه داد: تجار باید کالای با کیفیت عرضه کنند و به فکر منافع دوجانبه باشند.

سفیر افغانستان در ایران گفت: صادرات ایران به افغانستان را بزرگ و قابل ملاحظه عنوان کرد و افزود: بیش از 70 درصد صادرات از این استان انجام می‌‌شود.

احمدنور با بیان اینکه ما به ایجاد کنسولگری در بیرجند نیاز داریم، تصریح کرد: افغانستان در حال حاضر کشور مصرف‌کننده است و نیازهای تولیدی آن در اثر جنگ از بین رفته است و وجود بازارچه‌ها می‌تواند کمک موثری باشد.

وی با اشاره به ایجاد دولت جدید در افغانستان خاطرنشان کرد: این دولت با دولت قبل تفاوت دارد و توجه به امور اقتصادی مهم است و برای ایجاد روابط تجاری توجه او به کشورهای همسایه است.

حقیقی: مهمترین خواسته ما تبدیل کردن بازارچه یزدان به مرز رسمی است

در جریان همین سفر رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی هم با بیان اینکه اعتقاد ما این است که مرزهای ما به سمت مرزهای رسمی برود، افزود: بحث گمرک یزدان به طور جدی جزء مطالبات استان است و ما باید این گمرک را بتوانیم پایدار کنیم و به سه گمرک استان اضافه کنیم که مهمترین خواسته ما تبدیل کردن بازارچه یزدان به مرز رسمی است.

نماینده اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند هم بدون اشاره به تعطیلی بازارچه‌های استان گفت: چهار بازارچه فعال ما در بحث واردات به افغانستان نقش مهمی ایفا می‌کنند البته اظهارات خامه‌زر در حالی بود که سه بازارچه استان تعطیل بودند.

سفر خدمتگزار در تیرماه 93 به افغانستان برای راه‌اندازی بازارچه‌های استان

پیگیری برای راه‌اندازی بازارچه‌های استان حتی استاندار خراسان جنوبی را مجبور به سفر به افغانستان کرد، تیرماه 93 استاندار خراسان جنوبی به منظور گسترش روابط دو کشور به ولایت فراه در غرب افغانستان سفر کرد.

وجه‌الله خدمتگزار در این سفر گذر رسمی ماهیرود و فعال‌تر شدن بازارچه‌های یزدان، دوکوهانه و میل 73 را مورد تاکید قرار داد و گفت: در زمینه توسعه امور گمرکی نیز برنامه‌ها و طرح‌هایی داریم که امید است به مرحله اجرا گذاشته شود تا ضمن تسهیل ورود و خروج کالا تردد تجار و بازرگانان نیز تسهیل شود.

تجار چشم‌انتظار ورود مسئولان کشوری

حال بعد از گذشت 10 ماه از این سفر و مشکلات متعدد در بازارچه‌های استان و قول‌های مکرر مسئولان برای راه‌اندازی بازارچه‌ها هنوز تجار خراسان جنوبی چشم‌انتظار تصمیمات اساسی هستند.

شاید حال که تلاش مسئولان استانی در حل مشکلات در بازارچه‌ها و توافق با طرف افغانی برای بازگشایی بازارچه‌ها تاکنون بی‌نتیجه مانده است بهتر است مسئولان کشوری برای حل این مشکل چاره‌ایی اندیشند.

توضیحاتی که تجار را قانع نمی‌کند

البته رئیس بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی هم در ارتباط با وضعیت کنونی بازارچه‌های مرزی استان توضیحاتی ارائه کرده است.

رئیس سازمان بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی امروز در گفت‌وگو خبرنگار با فارس گفت: طرح توسعه بازارچه مرزی میل 78 از اولویت‌های نخست سازمان بازارچه‌های مرزی استان است که با پیگیری‌های صورت گرفته سال گذشته مجوز این طرح اخذ شده است.

محمدرضا فخر در ارتباط با وضعیت کنونی بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی اظهار داشت: در این استان چهار بازارچه مرزی وجود دارد که در حال حاضر تنها بازارچه مرزی میل 78 از طرف افغانستان فعال است.

وی به سفر رئیس جمهور افغانستان به تهران اشاره کرد و افزود: مسئله تعطیلی بازارچه‌های مرزی استان در این سفر مطرح و طرف افغانستان برای بررسی مسئله قول مساعد داده شد تا وضعیت بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی تا چند ماه آینده با استقرار نیروهای گمرکی و اقدام به بازگشایی آنها مشخص شود.

رئیس سازمان بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی با بیان اینکه بازارچه مرزی یزدان در سال‎های نه چندان دور از نظر صادرات غیرنفتی در سطح کشور رتبه نخست را داشته است، افزود: اگر بسترهای مناسب برای رونق دوباره این بازارچه محیا شود شاهد رشد و شکوفایی آن مانند سال‌های گذشته خواهیم بود.

فخر با اشاره به اینکه یکی از سیاست‌های دولت افزایش مبادلات تجاری با سایر کشورها به ویژه با کشورهای همسایه است، یادآور شد: یکی سهل‌ترین راه‌های توسعه در کوتاه‌مدت در خراسان جنوبی تکیه بر مبادلات پایاپای در امور تجاری است که بازارچه‌های مرزی در این راستا می‌تواند بسیار موثر باشد.

وی ادامه داد: با توجه به محدودیت‌هایی که خشکسالی برای توسعه کشاورزی استان ایجاد کرده بنابراین بهترین گریزگاه برای توسعه، افزایش تجارت از طریق بازارچه‌های مرزی است که پیشینه این منطقه این امر را اثبات کرده است.

رئیس سازمان بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی به اقداماتی که در راستای توسعه تجارت از طریق بازارچه‌های مرزی استان در طی سال گذشته انجام شده است اشاره کرد و یادآور شد: در سال گذشته امتیازاتی برای استان از طرف شورای ساماندهی کسب شده که شامل گرفتن مجوز خرده‌فروشی در بازارچه‌های مرزی استان، مجوز ایجاد فروشگاه مرزی در بازارچه‌های مرزی، ایجاد رویه خرده‌فروشی سوخت برای تامین سوخت ماشین‌های افغانی حامل کالاهای صادراتی که در حال حاضر در بازارچه مرزی ماهیرود در حال اجرا است و تخصیص سهمیه سوخت مرزنشینان استان در محل بازارچه‌های مرزی می‌شود.

فخر از راه‌اندازی چهار درمانگاه در محل بازارچه‌های مرزی استان خبر داد و افزود: ایجاد این درمانگاه‌ها از طرف شورای ساماندهی مصوب شده و هلال احمر استان متولی این امر است و در حال حاضر ساختمان مورد نیاز برای راه‌اندازی این درمانگاه‌ها در بازارچه‌های مرزی وجود دارد.

وی از اخذ مجوز برای عرضه گاز مایع در بازارچه مرزی میل 73 استان اشاره کرد و گفت: امید است این امر به سرعت عملیاتی شود.

رئیس سازمان بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی با بیان اینکه بازارچه مرزی ماهیرود در مردادماه سال 88 تاسیس شده است، یادآور شد: با توجه به جدیدالتاسیس بودن این بازارچه و محدودیت اعتباری هنوز زیرساخت‌های آن کامل نشده و در حال حاضر تمامی حجم صادراتی استان سرازیر در معبر بازارچه مرزی ماهیرود شده بنابراین این امکانات برای این حجم از صادرات کافی نیست.

فخر ادامه داد: طرح توسعه بازارچه مرزی میل 78 از اولویت‌های نخست سازمان بازارچه‌های مرزی است که با پیگیری‌های صورت گرفته سال گذشته مجوز این طرح اخذ شده و امید است تا اردیبهشت‌‌ماه جاری زمینی برای الحاق برای پذیرش ماشین‌های حامل کالاهای صادراتی تحویل داده شود.

وی با بیان اینکه امکانات رفاهی در داخل بازارچه‌ مرزی ماهیرود محدود است، اضافه کرد: این امکانات متناسب با حجم داد و ستد در این بازارچه نیست.

رئیس سازمان بازارچه‌های مرزی خراسان جنوبی ادامه داد: تکمیل ساختمان اداری، اجرای فیبر نوری، آماده‌سازی و جدول‌گذاری داخل بازارچه و دیوارکشی و حصارکشی زمین جدید از جمله اقداماتی است که برای ارتقاء زیرساخت‌های بازارچه مرزی ماهیرود در دستور کار قرار گرفته است.

فخر به میزان صادرات انجام شده از طریق بازارچه‌های مرزی استان در طی سال گذشته اشاره کرد و یادآور شد: در سال گذشته ارزش کالاهایی که از طریق چهار بازارچه مرزی استان به کشور افغانستان صادر شده 52 میلیون و 828 هزار و 919 دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال 92 حدود 203 درصد رشد داشته است.

وی با بیان اینکه بیشترین صادرات انجام شده به ترتیب مربوط به بازارچه‌های مرزی میل 78، میل 73، دوکوهانه و یزدان بوده است، خاطرنشان کرد: از لحاظ وزنی میزان صادرات انجام شده از طریق بازارچه‌های مرزی استان در سال گذشته بیش‌از 240 تن بوده که نسبت به مدت مشابه سال 92 حدود 151 درصد رشد داشته است.

خبری از باز شدن مرز تجاری نیست

اما پیگیری خبرنگار فارس حکایت از این دارد که با وجود ماه‌ها بسته بودن مرزهای تجاری خراسان جنوبی از سوی کشور افغانستان به زودی هم خبری از بازشدن مرزها نخواهد بود.

در همین زمینه نماینده غرفه‌داران بازارچه مرزی یزدان شهرستان زیرکوه در گفت‌وگو با مهر در اوخر بهمن 93 با اشاره به اینکه بازارچه مرزی یزدان مدت یک ماه بوده که به صورت کلی تعطیل شده است، گفت: کالاهای تجار در این بازارچه انباشت شده است.

محمد موهبتی با انتقاد از اینکه مسئولان استانی و کشوری در خصوص راه‌اندازی مجدد این بازارچه بسیار ضعیف عمل کرده‌اند، گفت: تاکنون نماینده مردم زیرکوه در مجلس قول‌های زیادی برای راه‌اندازی این بازارچه به مردم شهرستان داده اما متاسفانه در حد شعار باقی مانده است.

وی افزود: نماینده مردم این شهرستان قول تبدیل این بازارچه را به گمرک تا پایان سال جاری داده که هنوز اقدامی در این خصوص انجام نشده است.

پیگیری بیشتر خبرنگار فارس هم حکایت از عدم تحقق تمامی وعده‌های داده شده چه از سوی استاندار خراسان جنوبی، معاون برنامه‌ریزی، رئیس سازمان صنعت و معدن و مسئولان امر حکایت دارد.

شاید تجار خراسان جنوبی اکنون از معاون برنامه‌ریزی و اشتغال استاندار خراسان جنوبی که سال گذشته گفته بود یک روزه نمی‌توان مشکلات صادرات در بازارچه‌های استان را حل کرد، اکنون با گذشت ماه‌ها گزارشی جامع و منطقی می‌خواهند.

تجار خراسان جنوبی می‌گویند مسئولان خود را در پشت پرده فعالیت یکجانبه بازارچه‌ها از سوی کشورمان پنهان نکنند زیرا تجارت زمانی مفید است که طرف افغانستانی اجازه تجارت بدهد.

حال تجار خراسان جنوبی انتظار پاسخ دارند تا شاید با پاسخی منطقی که تاکنون نشنیده‌اند با ارفاق نمره قبولی به مسئولان بدهند.

::::::::::::::::::::::::::

گزارش از: سمیه محمدی