ایوان مسجد جامع فردوس بخشی از شکوه گذشته خود را بازیافت

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بیرجندرسا، 

به نقل از  روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، محمد علی بزرگمهر، اظهار کرد: مسجد جامع فردوس از آثار تاریخی مهم و با ارزش استان خراسان جنوبی است این مسجد در نوع خود بی نظیر بوده و می توان آن را یکی از نمونه های جالب و بی نظیر سبک معماری خراسانی دانست.

وی ادامه داد: مسجدی که امروزه به یادگار مانده، از مساجد دو ایوانی سبک خراسانی دوره خوارزمشاهی است.

کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری خراسان جنوبی، افزود: ایوان شرقی و پایاب مسجد در زلزله‌ای مهیب در اوایل دوره صفویه فرو ریخته و به جز ایوان قبله و گنبد خانه‌های طرفین آن، سه ضلع دیگر در دوره صفوی با کمی عقب ‌نشینی از هر ضلع، مجدداً بازسازی شده‌اند.

بزرگمهر تصریح کرد: مسجد جامع فردوس در زلزله‌های مختلف مانند زلزله‌ای که در دوره صفویه رخ داد قسمت‌هایی از پیکره خود را از دست داد تا اینکه مجدداً در  زلزله‌ای که در سال 1347 به وقوع پیوست بخش‌هایی از مسجد بطور کامل ویران شد.

وی افزود: پس از این زلزله مرمت و بازسازی سقف ایوان و دیگر قسمت‌های آسیب دیده طی دوره‌های مختلف انجام شد. ولی این مداخلات به بازسازی سازه و استحکام بخشی از قسمت‌های اصیل خلاصه می‌شد و تلاشی در جهت مرمت تزیینات آن انجام نشده بود.

کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری استان، تاکید کرد: این کمبودها که بخش قابل ملاحظه‌ای را شامل می‌شوند و تماماً در قسمت‌های بالایی ایوان بوده و از لحاظ انقطاع بصری بوجود آمده، وضعیت زیبایی‌شناسی ایوان را بشدت تحت تاثیر قرار می‌داد به طوری که بیننده به ندرت قادر بود تصویری کامل از آن در ذهن خود متصور شود. 

بزرگمهر اظهار کرد: با توجه به جایگاه مهم تاریخی و اجتماعی این مسجد در بین مردم شهر فردوس و حس تعلق خاطر جمعی و حساسیتی که از جانب مردم به این بنای تاریخی وجود داشت، موضوع طی جلسات کارشناسی متعددی در سطح میراث فرهنگی استان بررسی گردید و در نهایت ضروری تشخیص داده شد تا در جهت مرمت و استحکام تزیینات اصیل و بازسازی قسمت‌های از بین رفته اقدام شود.

وی افزود: آنچه در این میان بسیار مهم است، انجام مداخلات بر پایه اصول مبانی نظری مرمت هست تا از طرفی جنبه های میراثی، تاریخی و اصالت آن حفظ شود و از طرف دیگر هماهنگی بصری لازم بین بخش های اصیل و بازسازی شده از دید مردم محلی و دیگر مخاطبان مرتبط با این بنای تاریخی حاصل شود.

کارشناس ناظر مرمت تزئینات معماری استان ادامه داد: تمرکز اصلی در مرمت تزیینات بدنه ایوان بیشتر در نواحی بالای ایوان است که در زلزله سال 1347 فردوس از بین رفته و فاقد تزیینات بود. شامل آجر چینی‌های خفته راسته، هره و سه نوع آجر پیشبر است که با طرح‌های هندسی متفاوت بر بدنه ایوان تکرار می‌شوند. بخش دیگر شامل تزیینات نقاشی سقف ایوان است که با رنگ‌آمیزی طرح‌های آجری نمایانده شده‌اند.

بزرگمهر خاطر نشان کرد: تزیینات کمبود با توجه به عکس‌های قدیمی گرفته شده قبل از زلزله سال 1347 و بعد از آن و همچنین بقایای تزئینات موجود ضمن رعایت اصل تمایز بین بخش مرمت شده و اصیل مورد بازسازی قرار گرفتند.

وی یادآور شد: این مسجد با شماره ۱۲۲۲ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده ‌است.